Hans Dirk van Hoogstraten

Verkiezingen (1)

Verschenen in het kwartaalblad VrijZinnig, jg.3 (2010) nr.2 (thema: 'Hoezo: vrij?')

VrijZinnig verschijnt dit keer in verkiezingstijd. Reden om eens even te kijken naar de vrijheidspretenties van verschillende stromingen in ons politieke bestel. Blijkens hun naam beschouwen de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie en de Partij Voor de Vrijheid zichzelf als vlaggenschepen van de (politieke) vrijheid. Zijn ze dat ook? Je zou hen de vraag moeten stellen: 'hoezo vrij?'. Ze zullen antwoorden: nou gewoon, vrij van betutteling en paternalisme. Vrij dus van een al te zeer regulerende staat. Voor je het weet ben je immers opgescheept met een totalitair regime. Voor de VVD lijkt me dit wel een adequate typering. Maar voor de PVV? Wilders en de zijnen spitsen hun vrijheidsstreven toe op de bedreiging van de bestaande vrijheden. Zij hebben juist een sterke staat nodig om de cultuurvreemde elementen - de moslims voorop - uit de samenleving te verwijderen. Alle moslims? Nee, alleen zij die niet bereid zijn om hun ideologie af te leggen.

Er zal veel politie nodig zijn om de grenzen te sluiten, inclusief een compleet verklikkingsysteem om ongewensten op te sporen. Iedereen levere zijn 'verwijderingsbijdrage'. Dan kunnen we weer Trost op Nederland zijn: verziekende elementen verwijderd. In de jaren '30 en '40 heette dat: de zieke plekken wegsnijden uit het overigens gezonde volkslichaam.

Verkiezingen (2)

Het lijkt erop of de VVD en de PVV erg begaan zijn met de kiezers: de Nederlandse burgers. Zij worden bedreigd in hun bestaan als ondernemend volkje, maar ook als volk met een mooie vlag, en schoon blazoen. De ander (Levinas: de a(A)ander) is de handelspartner of de volksgenoot. In termen van 'vrij van' en 'vrij voor' gedacht moet de conclusie luiden dat we weer vrij voor elkaar als echte natie-staat-Nederlanders kunnen zijn, mits we maar bevrijd worden van vreemde elementen.

Hiertegenover staan partijen die uitgaan van een heel andere verbondenheid met het andere of de a(A)nder. De Partij voor de Dieren maakt een duidelijke keus, maar ook Groen Links moet je niet uitvlakken. Daar pleit men voor vrijzinnigheid in de politiek. Ik begrijp dat als bevrijding van het vanzelfsprekende politieke vooroordeel dat gericht is op een (gezamenlijk) eigenbelang als groep. Het is vrijzinnigheid die de lezers van VrijZinnig zullen herkennen: noem het Verlichting, maar dan wel in tweeŽrlei zin: rationeel en spiritueel. Heeft dat nog wat met politiek te maken? Jawel, zeker in een globaliserende samenleving die vrij moet worden van een provincialisme dat zich hult in het purperen kleed van nationalisme.

HDvH